โฉนดที่ดินเป็นเอกสารสำคัญที่ใช้แสดงสิทธิในที่ดิน หากเกิดกรณีโฉนดที่ดินหาย ขาด หรือชำรุดจนไม่สามารถใช้งานได้ เจ้าของที่ดินสามารถดำเนินการขอใบแทนโฉนดที่ดิน จากสำนักงานที่ดินได้ โดยหลักเกณฑ์และเอกสารที่ต้องใช้จะแตกต่างกันตามสาเหตุและสภาพของโฉนด
สำหรับคนที่กำลังสงสัยว่า โฉนดที่ดินหายต้องทำอย่างไร ต้องแจ้งความหรือไม่ และถ้าไม่มีสำเนาโฉนดหรือจำเลขที่โฉนดไม่ได้จะดำเนินการอย่างไร บทความนี้สรุปขั้นตอนตั้งแต่การแจ้งเรื่อง การเตรียมเอกสาร ไปจนถึงการขอใบแทนให้เข้าใจง่ายขึ้น
สรุปสั้น ๆ เข้าใจง่าย
เมื่อรู้ว่าโฉนดที่ดินหาย ควรติดต่อสำนักงานที่ดินเพื่อขอใบแทน พร้อมเตรียมเอกสารและพยานตามที่กำหนด
โฉนดที่ดินหาย ไม่จำเป็นต้องแจ้งความทุกกรณี แต่ถ้าถูกขโมยหรือสูญหายจากการกระทำผิด ต้องแจ้งความและนำหลักฐานไปประกอบการขอใบแทน
โฉนดที่ดินหาย โอนได้ไหม ขายได้ไหม ใช้กู้เงินได้ไหม? กรรมสิทธิ์ไม่ได้หายไปพร้อมเอกสาร แต่ควรขอใบแทนก่อนนำที่ดินไปโอน ขาย หรือใช้เป็นหลักประกันสินเชื่อ
โฉนดที่ดินหาย ต้องทำอย่างไร? สรุป 5 ขั้นตอนแบบเร่งด่วน
หากรู้ตัวว่าโฉนดที่ดินสูญหาย สิ่งสำคัญคือรีบติดต่อสำนักงานที่ดินท้องที่ที่ที่ดินตั้งอยู่ เพื่อขอคำแนะนำและดำเนินการขอใบแทน โดยภาพรวมสามารถเตรียมตัวตาม 5 ขั้นตอนนี้
ตรวจสอบก่อนว่าโฉนดสูญหายจริง
ค้นหาเอกสารและตรวจสอบกับผู้ที่อาจเก็บเอกสารไว้ เช่น สมาชิกในครอบครัว หรือธนาคาร หากเป็นโฉนดที่ใช้เป็นหลักประกันเตรียมบัตรประจำตัวและเอกสารที่เกี่ยวข้อง
เอกสารพื้นฐาน เช่น บัตรประจำตัวประชาชน ทะเบียนบ้าน และหลักฐานเกี่ยวกับที่ดินที่มีอยู่เตรียมพยานในกรณีที่ต้องสอบสวนการสูญหาย
กรมที่ดินระบุว่า หากโฉนดสูญหายหรือไม่สามารถตรวจสอบหลักฐานได้ ต้องมีพยานที่น่าเชื่อถือและ/หรือรู้เห็นการสูญหายอย่างน้อย 2 คน พร้อมบัตรประจำตัวเพื่อให้เจ้าหน้าที่สอบสวนยื่นคำขอออกใบแทนที่สำนักงานที่ดิน
เจ้าหน้าที่จะรับคำขอ ตรวจสอบหลักฐาน สอบสวน และดำเนินการตามขั้นตอนที่เกี่ยวข้องรอประกาศครบ 30 วันในกรณีที่ต้องประกาศ
สำหรับกรณีโฉนดสูญหาย จะมีขั้นตอนการประกาศ หากครบกำหนด 30 วันแล้วไม่มีผู้คัดค้าน จึงดำเนินการจัดทำใบแทนต่อไป
ดังนั้น หากต้องการดำเนินการให้เร็ว ควรเตรียมเอกสารและพยานให้พร้อมตั้งแต่ก่อนไปสำนักงานที่ดิน เพราะรายละเอียดที่ต้องใช้จริงอาจขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
โฉนดที่ดินหาย ต้องแจ้งความไหม? แจ้งที่ไหน
โฉนดที่ดินหายไม่ได้หมายความว่าต้องแจ้งความทุกกรณี กรมที่ดินระบุว่า หากการสูญหายเกิดจากการกระทำความผิดทางอาญา เช่น ถูกขโมย จะต้องนำหลักฐานการแจ้งความต่อพนักงานสอบสวนไปประกอบการขอใบแทนโฉนด
ในกรณีทั่วไปที่ไม่ใช่การกระทำผิดทางอาญา การดำเนินการหลักคือการยื่นคำขอที่สำนักงานที่ดินและให้เจ้าหน้าที่สอบสวนข้อเท็จจริง โดยกรณีที่ต้องสอบสวนการสูญหายอาจต้องมีพยานอย่างน้อย 2 คนตามหลักเกณฑ์ของกรมที่ดิน
หากถูกขโมยหรือสงสัยว่าโฉนดถูกนำไปโดยบุคคลอื่น ควรแจ้งความต่อพนักงานสอบสวนและเก็บหลักฐานการแจ้งความไว้ยื่นต่อสำนักงานที่ดินด้วย
โฉนดที่ดินหาย ไม่มีสำเนาและไม่รู้เลขที่โฉนด ทำอย่างไร
หากโฉนดหายและไม่มีสำเนาเก็บไว้ อย่าเพิ่งสรุปว่าจะขอใบแทนไม่ได้ เพราะสำนักงานที่ดินยังมีข้อมูลและหลักฐานเกี่ยวกับที่ดินตามทะเบียนที่ดินอยู่ แต่ผู้ขอควรเตรียมข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าหน้าที่ค้นหาแปลงที่ดินได้ เช่น ชื่อเจ้าของเดิม ที่ตั้งที่ดิน ตำบล อำเภอ จังหวัด หรือหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตาม การไม่รู้เลขที่โฉนด อาจทำให้การตรวจสอบยุ่งยากขึ้น เพราะการตรวจสอบหลักฐานทะเบียนที่ดินกับการตรวจสอบหลักทรัพย์เป็นคนละกรณี และข้อมูลเกี่ยวกับกรรมสิทธิ์ของบุคคลที่ไม่ทราบเลขที่โฉนดอาจอยู่ภายใต้ข้อจำกัดเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล
ในทางปฏิบัติ หากเป็นเจ้าของที่ดินเอง ควรนำข้อมูลเกี่ยวกับแปลงที่ดินและเอกสารแสดงตัวตนไปติดต่อสำนักงานที่ดินท้องที่ที่ที่ดินตั้งอยู่ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบว่ามีข้อมูลใดที่ใช้ดำเนินการต่อได้
ขั้นตอนขอใบแทนโฉนดที่ดินที่สำนักงานที่ดิน
การขอใบแทนโฉนดที่ดินกรณีสูญหาย โดยทั่วไปมีขั้นตอนตั้งแต่รับคำขอ สอบสวน ตรวจสอบหลักฐาน ตรวจอายัด ไปจนถึงการประกาศและจัดทำใบแทน กรมที่ดินสรุปขั้นตอนไว้ดังนี้
รับบัตรคิวและยื่นคำขอ
เจ้าหน้าที่รับคำขอและสอบสวน
ตรวจสอบหลักฐานและเอกสารที่เกี่ยวข้อง
ลงบัญชีรับทำการและตรวจอายัด
ชำระค่าธรรมเนียม
จัดทำประกาศในกรณีที่โฉนดสูญหาย
เจ้าของที่ดินรับประกาศและดำเนินการปิดประกาศตามที่เจ้าหน้าที่กำหนด
เมื่อประกาศครบกำหนด 30 วันและไม่มีผู้คัดค้าน เจ้าหน้าที่ดำเนินการจัดทำใบแทน
เสนอเจ้าพนักงานที่ดินลงนาม
แจ้งเจ้าของที่ดินมารับใบแทนโฉนด
การไปสำนักงานที่ดินควรติดต่อสำนักงานที่ดินจังหวัด สาขา หรือส่วนแยกในท้องที่ที่ที่ดินตั้งอยู่ เวลาการให้บริการทั่วไปวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 08:30-16:30 น. เว้นวันหยุดราชการและวันหยุดนักขัตฤกษ์
ขอใบแทนโฉนดใช้เวลากี่วัน
กรณีโฉนดที่ดินสูญหายที่ต้องมีการประกาศ จะมีช่วงเวลาสำคัญคือ ประกาศ 30 วัน โดยหากครบกำหนดแล้วไม่มีผู้คัดค้าน เจ้าหน้าที่จึงดำเนินการจัดทำใบแทนต่อ
ดังนั้น ระยะเวลาจริงไม่ได้หมายความว่าจะได้รับใบแทนทันทีเมื่อครบ 30 วัน เพราะหลังจากนั้นยังมีขั้นตอนจัดทำ ตรวจสอบ และลงนามในใบแทนด้วย กรมที่ดินเองมีกรณีสอบถามเกี่ยวกับการออกใบแทนที่ใช้เวลาต่อเนื่องหลังครบกำหนดประกาศ จึงควรสอบถามสำนักงานที่ดินเจ้าของเรื่องเพื่อทราบสถานะล่าสุด
เอกสารที่ต้องเตรียม และค่าธรรมเนียมขอใบแทนโฉนด
เอกสารจะขึ้นอยู่กับสาเหตุที่โฉนดหายหรือชำรุด แต่เอกสารพื้นฐานที่กรมที่ดินระบุสำหรับการขอใบแทน ได้แก่
บัตรประจำตัวประชาชนหรือเอกสารแสดงตัวตน
ทะเบียนบ้าน
โฉนดฉบับเดิม หากเป็นกรณีชำรุดและยังนำมาแสดงได้
หลักฐานการเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล หากมี
พยานที่น่าเชื่อถืออย่างน้อย 2 คนในกรณีที่ต้องสอบสวนการสูญหาย
หลักฐานการแจ้งความ หากสูญหายเนื่องจากการกระทำความผิดทางอาญา
คำสั่งหรือคำพิพากษาถึงที่สุด หากเป็นกรณีที่ศาลมีคำสั่งเกี่ยวกับการออกใบแทน
หนังสือมอบอำนาจและเอกสารที่เกี่ยวข้อง หากให้ผู้อื่นดำเนินการแทน
ส่วนค่าธรรมเนียมตามข้อมูลกรมที่ดิน ได้แก่ ค่าคำขอ 5 บาทต่อแปลง ค่าประกาศ 10 บาทต่อแปลง ค่าธรรมเนียมรังวัดเกี่ยวกับโฉนดที่ดินแปลงละ 40 บาท ค่าหลักเขตที่ดินหลักละ 15 บาท และค่าธรรมเนียมออกโฉนดที่ดินแปลงละ 50 บาท รวมถึงค่าปิดประกาศให้แก่ผู้ปิดประกาศ 10 บาทต่อแห่ง และค่าออกใบแทนโฉนด 50 บาทต่อฉบับ โดยหากที่ดินมีเนื้อที่เกิน 20 ไร่ ส่วนที่เกินคิดเพิ่มไร่ละ 2 บาท ส่วนกรณีมอบอำนาจมีค่ามอบอำนาจ 20 บาท และอากรแสตมป์ 30 บาท ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569 โดยอาจมีค่าใช้จ่ายอื่นตามลักษณะของกรณี
โฉนดที่ดินหาย โอนได้ไหม ขายได้ไหม ใช้กู้เงินได้ไหม
การที่โฉนดฉบับเจ้าของที่ดินสูญหาย ไม่ได้ทำให้กรรมสิทธิ์ในที่ดินหายไปด้วย แต่หากต้องการทำธุรกรรม เช่น ขาย โอน หรือใช้ที่ดินเป็นหลักประกัน ควรดำเนินการขอใบแทนก่อนเพื่อให้มีเอกสารพร้อมสำหรับการดำเนินการที่สำนักงานที่ดิน
กรมที่ดินมีหลักเกณฑ์ให้เจ้าของที่ดินขอออกใบแทนเมื่อโฉนดเป็นอันตราย ชำรุด หรือสูญหาย และใบแทนดังกล่าวใช้เป็นเอกสารแสดงสิทธิในที่ดินตามขั้นตอนของทางราชการ ดังนั้น หากโฉนดหายแล้วกำลังจะขายหรือโอนที่ดิน ไม่ควรพยายามดำเนินธุรกรรมโดยไม่มีเอกสารที่สำนักงานที่ดิน แต่ควรแจ้งเจ้าหน้าที่และดำเนินการเรื่องใบแทนก่อน
สำหรับการกู้เงินกับสถาบันการเงินหรือผู้ให้บริการสินเชื่อ หากต้องใช้ที่ดินเป็นหลักประกันเพื่อขอสินเชื่อโฉนดที่ดิน ควรสอบถามผู้ให้บริการโดยตรงว่ารับเอกสารประเภทใดและต้องดำเนินการอย่างไรในกรณีโฉนดฉบับเดิมสูญหาย
โฉนดหาย จะโดนมิจฉาชีพสวมสิทธิขายที่ดินได้ไหม?
การมีโฉนดฉบับจริงอยู่ในมือของมิจฉาชีพ ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถขายหรือโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินได้โดยอัตโนมัติ เพราะการโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินต้องดำเนินการจดทะเบียนต่อเจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินและตรวจสอบหลักฐานที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตาม หากโฉนดสูญหายและไม่ทราบว่าอยู่ที่ใด เจ้าของควรรีบติดต่อสำนักงานที่ดินเพื่อขอคำแนะนำและตรวจสอบข้อมูลทะเบียนที่ดิน โดยเฉพาะหากสงสัยว่าเอกสารถูกขโมยหรือมีบุคคลอื่นนำไปใช้
เจ้าของที่ดินสามารถขอตรวจสอบข้อมูลเกี่ยวกับแปลงที่ดินได้ในกรณีที่ทราบเลขที่โฉนด โดยสำนักงานที่ดินสามารถตรวจสอบข้อมูล เช่น ผู้มีสิทธิในที่ดิน ภาระผูกพัน การยึดหรืออายัด และการออกใบแทนได้ตามหลักเกณฑ์ หากพบความผิดปกติหรือสงสัยว่ามีการปลอมแปลงเอกสารหรือกระทำความผิด ควรเก็บหลักฐานและแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยเร็ว
กรณีพิเศษที่ต้องเตรียมเอกสารเพิ่ม
บางกรณีไม่ได้เป็นเพียงการทำโฉนดหายทั่วไป แต่เกี่ยวข้องกับบุคคลอื่นหรือสถานะทางกฎหมายของที่ดิน จึงอาจต้องใช้เอกสารเพิ่มเติม
โฉนดอยู่กับธนาคาร
หากโฉนดถูกนำไปเป็นหลักประกันกับธนาคารหรือสถาบันการเงิน ควรตรวจสอบกับเจ้าของเอกสารก่อนว่าโฉนดยังอยู่กับธนาคารหรือผู้รับหลักประกันหรือไม่ เพราะกรณีนี้ไม่ควรแจ้งว่าโฉนดสูญหายทั้งที่ทราบว่าเอกสารอยู่กับบุคคลอื่น
เจ้าของเสียชีวิต
หากเจ้าของที่ดินเสียชีวิต การดำเนินการเกี่ยวกับโฉนดจะเกี่ยวข้องกับสถานะของทายาทหรือผู้จัดการมรดก จึงควรเตรียมเอกสารเกี่ยวกับการเสียชีวิตและเอกสารที่แสดงสิทธิในการดำเนินการมาด้วย กรมที่ดินมีแนวทางรองรับกรณีผู้จัดการมรดกขอออกใบแทนโฉนด และรายละเอียดต้องพิจารณาตามสถานะของผู้ขอแต่ละกรณี
มอบอำนาจให้ผู้อื่นดำเนินการ
หากเจ้าของที่ดินไม่สามารถไปดำเนินการด้วยตนเอง สามารถใช้หนังสือมอบอำนาจตามหลักเกณฑ์ที่สำนักงานที่ดินกำหนด โดยต้องเตรียมเอกสารของผู้มอบอำนาจ ผู้รับมอบอำนาจ และเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้องให้ครบถ้วน ทั้งนี้ กรมที่ดินกำหนดค่ามอบอำนาจกรณีขอใบแทนไว้ 20 บาท และมีอากรแสตมป์ 30 บาทตามข้อมูลค่าธรรมเนียมที่เผยแพร่
โฉนดที่ดินหาย ขาด ชำรุด ต่างกันอย่างไร
แม้ทั้ง 3 กรณีจะเกี่ยวข้องกับการขอใบแทนโฉนด แต่ลักษณะปัญหาไม่เหมือนกัน
โฉนดที่ดินหาย คือ ไม่พบเอกสารฉบับที่เจ้าของถือไว้และไม่สามารถนำมาแสดงได้ กรณีนี้ต้องเข้าสู่กระบวนการสอบสวน และหากเข้าเกณฑ์จะมีการประกาศ 30 วัน
โฉนดที่ดินขาด คือ เอกสารฉีกขาดหรือส่วนใดส่วนหนึ่งเสียหาย แต่ยังสามารถนำเอกสารมาแสดงได้ เจ้าหน้าที่จะพิจารณาว่าสามารถตรวจสอบหลักฐานบนโฉนดได้หรือไม่
โฉนดที่ดินชำรุด คือ เอกสารเสียหายจนกระทบต่อการตรวจสอบหรือใช้งาน เช่น ข้อความสำคัญหรือรายละเอียดในเอกสารเสียหาย กรมที่ดินมีหลักเกณฑ์ให้ขอใบแทนได้ โดยกรณีที่ยังมีหลักฐานตรวจสอบได้สามารถนำโฉนดที่ชำรุดมาประกอบคำขอได้
โฉนดที่ดินหาย ต้องเตรียมอะไรบ้าง? เช็กขั้นตอนขอใบแทน ก่อนยื่นสินเชื่อเพื่อคนมีที่ดินกับเงินติดล้อ
โฉนดที่ดินหาย ขาด หรือชำรุด สามารถดำเนินการขอใบแทนโฉนดได้ที่สำนักงานที่ดิน โดยต้องเตรียมเอกสารและดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนด กรณีโฉนดสูญหายจากการถูกขโมย ต้องมีหลักฐานการแจ้งความประกอบการขอใบแทน ส่วนกรณีทั่วไปให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบและสอบสวนตามหลักเกณฑ์ ก่อนนำที่ดินไปขาย โอน หรือใช้เป็นหลักประกัน ควรจัดการเรื่องใบแทนให้เรียบร้อย และตรวจสอบเอกสารให้พร้อมเพื่อป้องกันปัญหาภายหลัง
สำหรับผู้ที่ต้องการขอสินเชื่อเพื่อคนมีที่ดินกับเงินติดล้อ ควรตรวจสอบเอกสารสิทธิ์และเงื่อนไขการสมัครให้พร้อมก่อนยื่นเรื่อง หากโฉนดฉบับเดิมสูญหาย แนะนำให้ติดต่อสำนักงานที่ดินเพื่อขอใบแทนและสอบถามเงินติดล้อเพิ่มเติมว่าเอกสารที่มีสามารถใช้ประกอบการสมัครได้หรือไม่ เพื่อเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนตามเงื่อนไข กรณีใบแทนเงินติดล้อก็มีบริการสินเชื่อเช่นกัน โดยเป็นสัญญาในรูปแบบจำนองเท่านั้น
*กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหว อัตราดอกเบี้ย 15% ต่อปี (ณ วันที่ 18 เม.ย. 68)
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
ติดต่อโดยตรงได้ที่ : เงินติดล้อ ทุกสาขาใกล้บ้าน
Facebook Inbox เงินติดล้อ : www.facebook.com/ngerntidlor
โทรเข้า Call Center : 088-088-0880
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
โฉนดที่ดินหายแต่ไม่มีสำเนา ทำอย่างไร?
แม้ไม่มีสำเนาโฉนดก็ยังสามารถติดต่อสำนักงานที่ดินเพื่อขอคำแนะนำและตรวจสอบข้อมูลได้ โดยควรนำข้อมูลที่จำได้เกี่ยวกับที่ดินไปให้มากที่สุด เช่น ชื่อเจ้าของที่ดิน ที่ตั้ง ตำบล อำเภอ จังหวัด หรือหลักฐานการทำธุรกรรมเกี่ยวกับที่ดินที่ยังเก็บไว้ หากไม่รู้เลขที่โฉนด เจ้าหน้าที่จะพิจารณาข้อมูลและหลักฐานที่มีเพื่อดำเนินการตรวจสอบตามขั้นตอน
โฉนดชำรุดหรือขาด ต้องแจ้งความไหม?
โดยทั่วไปกรณีโฉนดชำรุดหรือขาดไม่ใช่กรณีเดียวกับโฉนดสูญหายจากการถูกขโมย จึงไม่ได้หมายความว่าต้องแจ้งความทุกกรณี หากยังมีโฉนดฉบับเดิมอยู่ ควรนำเอกสารไปให้สำนักงานที่ดินตรวจสอบสภาพและพิจารณาว่าสามารถออกใบแทนได้หรือไม่
ถ้ามีคนเก็บโฉนดที่หายได้ จะนำไปขายที่ดินแทนเจ้าของได้ไหม?
การมีโฉนดอยู่ในมือไม่ได้ทำให้บุคคลนั้นกลายเป็นเจ้าของที่ดินหรือสามารถโอนกรรมสิทธิ์ได้เอง การซื้อขายหรือโอนที่ดินต้องดำเนินการจดทะเบียนต่อเจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินและมีการตรวจสอบสิทธิและเอกสารที่เกี่ยวข้อง หากสงสัยว่าโฉนดถูกนำไปใช้โดยมิชอบ ควรรีบติดต่อสำนักงานที่ดินและแจ้งความหากเข้าข่ายการกระทำผิด